Het e-Experiment wordt langzaam aan afgerond als project. Logisch, alle projecten hebben een begin- en einddatum. Gaan we er dan zomaar mee stoppen? Het juiste antwoord moet dan zijn: ‘ja, maar toch nee’.
Een project als ‘het Leren Organiseren is natuurlijk nooit af. Er zullen altijd weer nieuwe ontwikkelingen zijn die weer opgepakt moeten worden. Ook binnen dit e-Experiment zijn er nog openstaande eindjes. Zoals een algemeen bruikbare digitale competentiemeter als sturende kracht achter de onderwijslogistiek. Daar willen we toch mee doorgaan. In een extra bijeenkomst is er een opzet gemaakt voor een specificatiedocument. Dat moet nog wel uitgewerkt worden.
Daarnaast biedt het e-Experiment een mogelijkheid voor een vervolg. De onderzoeksvraag die wij ons daarbij hebben gesteld is of het onderwijs organisatie model dat in dit project is opgeleverd met het talenonderwijs als kapstok doorgetrokken kan worden naar de beroepscompetenties.
En dan is er natuurlijk nog het project Flexibel Leren van Kennisnet en ROC-i-Partners, dat langzaam van de grond begint te komen.
Tot slot: deze weblog zit natuurlijk een beetje vast aan dit project, heeft een bepaalde nestgeur. Het leek me daarom ook beter de weblog te gaan verplaatsen. Inmiddels is er een nieuwe voor in de plaats gekomen, die minder gekoppeld is aan het e-experiment, meer aan onderwijsvernieuwing in het algemeen: www.onderwijsvanovermorgen.web-log.nl.
Hopelijk kunnen we elkaar daar in de toekomst zo af en toe eens virtueel ontmoeten…

Het Leren Organiseren.
Competentiegericht onderwijs vergt een hele andere benadering van de onderwijsorganisatie, beter gezegd: de onderwijslogistiek. We zullen dat nieuwe leren moeten gaan organiseren op een andere manier. Dat nieuwe organiseren zullen we ook moeten leren.
Kortom: het Leren Organiseren is een project waarbij in het kader van de regeling e-Experimenten van Kennisnet een aantal roc’s met ROC Eindhoven als penvoerder wordt nagedacht over onderwijslogistiek en de manier waarop dat ondersteund kan worden met ICT.

In deze weblog worden wat bespiegelingen van de projectleider weergegeven. Reacties zijn natuurlijk welkom.

Het zijn spannende tijden. Het e-experiment nadert zijn afronding maar de wereld draait door. Het gevoel van ‘maar we zijn nog niet klaar’ bekruipt me af en toe. Wat dat betreft ben ik blij met de mensen van Kennisnet die toch steeds weer in staat zijn de zaken even te relativeren: "het gaat om een experiment en met name wat we er van kunnen leren". Wat dat betreft hebben we eigenlijk toch wel het een en ander kunnen bereiken. Naast dat alles was het ook de bedoeling dat er ook binnen het LMS, waarmee drie van de vier participerende roc’s mee werken, al een competentiematrix gerealiseerd zou worden. Dat bleek door allerlei omstandigheden binnen de tijd (net) niet haalbaar. De afspraken zijn al gemaakt, binnenkort gaan we er mee door.
Met name binnen de School voor Handel & Marketing van ROC Eindhoven willen ze daar niet op wachten. "Vooruit met de geit, het onderwijs moet door". En met die insteek daarmee krijgen ze het dan toch maar mooi voor elkaar in een aparte applicatie. Als plank over de sloot, totdat het in de officiele systemen is gerealiseerd. Mooi toch?

Competentiegericht leren heeft wel iets weg van leren door vallen en opstaan. Dat geldt eigenlijk net zo goed voor projecten die over het competentiegericht leren gaan. Ook daar is het een beetje vallen en opstaan.

Het oorspronkelijke idee om op basis van de tussenresultaten van het project een competentiematrix in te bouwen in Fronter hebben we toch een beetje moeten laten vallen. Er is nog zoveel niet bekend, er zijn nog zoveel varianten mogelijk, dat levert niet bepaald een heldere specificatie op waarmee een softwareleverancier als Fronter  makkelijk mee aan de slag kan.
Er wordt dan een nieuw idee geboren: als het dan niet in Fronter kan, waarom dan niet als een aparte module ernaast en er aan gekoppeld? En dan kunnen we wellicht gebruik maken van tools, die inmiddels binnen de eigen organisatie al ontstaan zijn. Het idee is goed, maar dan de uitwerking. We hebben verschillende tools bekeken waarmee het organiseren van competentiegerichte trajecten en het volgen van de competentieontwikkeling van deelnemers te volgen zouden zijn. Maar aan alle tools ontbreekt wel wat.

In elk geval hebben de verschillende partijen aan gegeven zowel dezelfde visie te delen als met elkaar verder te willen werken in een dergelijk traject. En dus gaan we voor wat betreft de competentiemeter proberen een doortstart te maken.

Dus laten we de dingen voor de zomervakantie even uit onze handen vallen om daarna weer op te staan en de zaak weer op gang te brengen…

Vanuit het idee om ‘het leren te organiseren’ hebben we geprobeerd om zaken op een rijtje te zetten, modellen te ontwikkelen en procedures te beschrijven. Toch moeten we het binnenkort ook nog eens hebben over het organiseren van die processen. Moeten we dingen nu echt gaan regelen met procedures en zo of moeten we een deel maar gewoon overlaten aan de organisatie zelf? Vergelijk het met het regelen van het verkeer op een druk kruispunt. In eerste instantie bedenken we de oplossing van de stoplichten. Verkeerstromen worden in kaart gebracht, allerlei combinaties van stromen worden op elkaar afgestemd en vervolgens wordt daar een combinatie van rode en groene lichten bij bedacht. Elke mogelijke situatie moet van te voren worden bedacht en ingeprogrammeerd. En dan nog valt niet te voorkomen dat je op een rustig moment voor een leeg kruispunt voor een rood licht staat te wachten.
Als we dan de oplossing van een rotonde nemen. We spreken twee regels met elkaar af: we gaan rechtsom en degene die op de rotonde rijdt, heeft voorrang. En de rest regelt zichzelf.
Het is een andere manier van benaderen van de organisatie, we houden meer rekening met het zelforganiserend vermogen van het systeem. Dat zou wel eens kunnen we betekenen dat we niet meteen de oplossing moeten zoeken in ingewikkelde digitale tools (stoplichtmodel) maar het eens kijken of het met een paar simpele pricipes op te lossen is. Reduceren van complexiteit heet dat…

Het lijkt bijna vloeken in de kerk: standaardiseren in het onderwijs. Laten we even voorop stellen dat we niet het onderwijs zelf, het leren en het begeleiden willen standaardiseren, intgendeel. Leren doet elk individu weer anders. Daarom willen we juist individuele leertrajecten. Dat is niet het zelfde als ‘maatwerk’. Met maatwerk bedoelen we dat elk leertraject voor elke leerling weer opnieuw wordt gemaakt. Dat betekent individueel onderwijs. Dat is niet te betalen! Dat moeten we dus anders doen. Stel je voor dat we een hele verzameling leereenheden hebben. (Een leerenheid is even een term waarmee we een specifiek stukje onderwijs bedoelen.) Door uit die verzameling een aantal leereenheden te kiezen en die leereenheden op een bepaalde manier ordenen dan kun je heel wat verschillende leertrajecten bouwen. Vergelijk het met legosteentjes. Van lego kun je allerlei verschillende bouwwerken maken. Hier praten we niet van maatwerk maar van ‘massa-individualisatie’. Aan wat voor voorwaarden moeten die leereenheden dan voldoen? Die moeten op een bepaalde manier gestandaardiseerd zijn zodat ze op elkaar kunnen aansluiten. Standaardiseren om te flexibiliseren. Dat is ook de kern van het e-Experiment ‘het leren organiseren’. Door bepaalde zaken in de onderwijsorganisatie te standaardiseren kunnen er individuele leertrajecten worden gebouwd. Dit is natuurlijk een bekend plaatje (kijk de literatuur er maar op naar: de Bie e.a.). Na enkele discussies hebben we een nieuw plaatje gemaakt waarmee we het geheel hebben willen samenvatten. De competentiematrix staat daarin centraal. Enerzijds wordt die gebruikt om een opleiding te kunnen inrichten, anderszijds is het de basis van waaruit een leertraject voor een leerling kan worden klaargezet en hij in zijn voortgang kan worden gevolgd.

Projecten worden gefaseerd uitgevoerd. Na elke fase vindt er een terugkoppeling plaats en wordt er bekeken hoe het project verder kan. Voor de projectgroep van ‘Het Leren Organiseren’ stond op 30 maart zo’n faseovergang gepland: een bijeenkomst van de projectgroep met de klankbordgroep met daarin vertegenwoordigers van Kennisnet, KC Handel en verder vertegenwoordigers van de deelnemende roc’s. Daarnaast waren ook allerlei ander instanties uitgenodigd zoals ROC-i en projectvertegenwoordigers van andere bve-instellingen, die een e-Experiment uitvoerden.

Ondanks het feit, dat de opkomst maar heel beperkt was, was het een goede bijeenkomst. Positief-kritische geluiden over de voortgang en de (tussen-)producten.

In een eerste presentatie werd het onderwijsmodel dat door de projectgroep is uitgewerkt, gepresenteerd. De uitwerking van het model naar ICT-tools en dan met name de ontwerpschermen werden in een tweede presentatie getoond. De derde presentatie ging in op de uitwerking van het onderorganisatiemodel naar het talenonderwijs van het Koning Willem I College en ROC Eindhoven.

De basis ligt er. Er moeten nog wat punten op de i worden gezet maar de volgende fase kan worden ingezet. Dat gebeurt langs drie sporen:
* het uitwerken van de specificaties naar rexeble ICT-tools
* het verzamelen en metadateren van digitale taalopdrachten om die op te kunnen nemen in een opdrachtenmagazijn of materialenbank
* aan de slag met de toepassing van het organisatiemodel voor de talenschool in de praktijk

Er is weer werk aan de winkel, dus vooruit met de geit!

Nieuwsgierig naar de producten en modellen? Meld je aan bij de groep Het Leren Organiseren op groep.kennisnet.nl.

Het e-Experiment is een regeling die is bedoeld om ervaring op te doen met de toepassing van ICT bij het ‘nieuwe leren’. Het leverde 34 ideexebn en uiteindelijk 9 projecten op. Uiteraard is leren van de projecten en leren van elkaar een prima uitgnagspunt en dat mag ook best wat kosten.
Tijdens de bijeenkomst van de verschillende projectvertegenwoordigers bij Kennisnet op 23 maart viel het me op dat we eigenlijk, ondanks alles, toch weer behoorlijk bezig zijn om op verschillende plekken het wiel uit te vinden. Binnen een groot aantal projecten speelt het bedenken van IT-oplosingen rondom het registreren en volgen aan de hand van een competentiematrix een grote rol.
Als je dat ter discussie stelt komen er allerlei tegenargumenten naar boven. Vooral het feit dat organisaties allemaal een bepaald leerproces moeten doormaken is darbij niet het minste argument. Eigenlijk ben ik het ook wel met dat argument eens. Toch ben ik er van overtuigd dat het efficixebnter en effectiever kan. Daarom eens een stelling op deze plek. Eens kijken of dat nog wat leuke reacties oplevert.

Uitgangspunt: de huidige regeling voorkomt niet dat op verschillende plaatsen het wiel opnieuw wordt uitgevonden. Dat kost onnodig veel geld. Bovendien geven een aantal organisaties aan dat ze het project hoe dan ook toch wel uitgevoerd zouden hebben, hoewel de subsidie wel voor wat extra’s heeft gezorgd, met name kennisdeling. Eigenlijk heeft en subsidie dan eigenlijk maar heel weinig meerwaarde!

Stelling: een Kennisnet-subsidie bedraagt maximaal € 20.000 of 20% van het oorspronkelijke projectbudget en is exclusief bedoeld voor afstemming met andere projecten, kennisdeling, communicatie, publicatie, enzovoorts. De bijdrage kan ook tijdens de looptijd van het project worden aangevraagd.

Toelichting: met hetzelfde geld kunnen 5 keer zoveel projecten een bijdrage leveren aan het leren over de toepassing van ICT. Orgnaisaties zijn zelf verantwoordelijk voor de realisatie van het project. Ook mislukte projecten komen in aanmerking voor de subsidie: leren van fouten. Een toekenning van een subsidie in een latere fase van het project biedt de mogelijkheid om leerrijke projecten te selecteren of zelfs extra te belonen.

En nou eens kijken wat subsidieconsumerend BVE-land er van vindt….

Zo af en toe moet je als projectleider van een project eens afstand nemen van alles waar je mee bezig bent en daar eens op reflecteren. Eerlijk gezegd gebeurt dat een beetje te weinig. In die zin is het maar goed dat een weblog de mogelijkheid, nee de verplichting biedt om dat eens af en toe te doen. En hiermee is dan ook meteen de reden gegeven waarom er stiekum toch alweer wat weken voorbij zijn gegaan zonder dat er over de voortgang werd gerapporteerd. Dus even in een paar grote stappen:
Wat we zillen bereiken is een (beschrijving van) een generiek onderwijs organisatie model. Hoe gaan we onderwijs organiseren als er van de roc’s en andere onderwijsinstellingen verwacht wordt dat dat gebaseerd is op individuele, competentiegerichte leertrajecten? Daarnaast willen we een aantal ICT-tools beschrijven en realiseren, die de onderwijslogistiek moeten ondersteunen.

* het basisdocument waarin de modellen voor de onderwijsorganisatie (zeg maar onderwijs-logistiek) zijn uitgewerkt, staat nu klaar. En natuurlijk, alles kan beter. Wat naar mijn idee nog niet ver genoeg is uitgewerkt zijn de procesbeschrijvingen.
* we hebben vanuit ROC Eindhoven een werkbezoek gebracht aan Leeuwenborgh. Ook daar wordt hard gewerkt aan de invoering van competentiegericht leren. Het is goed om dan te zien dat er vanuit het e-Experiment iets op gang is gebracht, de beelden op basis waarvan de onderwijsvernieuwing wordt ingezet worden nu ontleend aan de producten van de werkgroep.
* een paar mensen vanuit ROC Eindhoven en Koning Willem I hebben het verhaal helemaal doorvertaald naar de opzet van een talenschool. Ook dat ziet er prima uit.

Er wordt nog gewerkt aan het beschrijven van de ICT-functionaliteiten. Prachtig om te zien dat veel van de ideexebn bij Noorderpoort al zijn uitgewerkt in een heel vernuftige ICT-tool. Dat maakt het geheel meteen beter tastbaar, herkenbaar.
Binnenkort gaan we van de gelegenheid gebruik maken om het aanbod van Kennisnet om een promotiefilmpje te maken uitwerken om te laten zien hoe het model in de praktijk zou moeten gaan werken.

Inmiddels geven steeds meer mensen en organisaties te kennen nieuwgierig te zijn naar de (tussen) resultaten. Er zijn al verschillende uitnodigingen binnengekomen om een praatje te komen houden, een presentatie te geven of wat zaken op papier te zetten.

Ook nieuwsgierig? Ook eens reageren op wat er staat? Kijk op groepen.kennisnet.nl en meld je aan voor de kring Het Leren Organiseren. Graag met wat achtergrondinformatie over jezelf en de reden voor je aanmelding.

Zo, in een paar grote zevenmijls-stappen de zaak weer up-to-date gemaakt…

Ken je die? De wet van Hofstadter? Die wet zegt dat ‘alles langer duurt dan je denkt, zelfs als je rekening houdt met de Wet van Hofstadter’. Eigenlijk een wet, die alle projectleiders verplicht op een tegeltje op hun toilet moeten hangen.
Waarom? Elk project loopt op een een of andere manier wel uit. Ook het project ‘het Leren Organiseren’ ontkomt daar niet aan. Het organiseren van bijeenkomsten, de tijd die nodig is om met elkaar van gedachten te wisselen (zo’n projectdag is om voor je het weet) en dan vooral het uitwerken van de resultaten. Kortom: we lopen wat uit.
Toch begint er wat moois te groeien. Het basisdocument, waarin het organisatiemodel uit de doeken wordt gedaan, begint al ergens op te lijken. We gaan het binnenkort eens uittesten bij de klankbordgroep.
Ondertussen moeten we gaan nadenken over de manier waarop we het onderwijs en de onderwijsorganisatie kunnen ondersteunen met ICT. De wereld lijkt maar klein: ook het MyWay project blijkt globaal over hetzelfde te gaan. Daar moet meer uit te halen zijn als we eens bij elkaar in de keuken gaan kijken. Maar ja, de beschikbare tijd. Blijkbaar is er nooit tijd om iets echt goed te doen. Daarna is er altijd wel weer tijd om het opnieuw te doen. Nog zo’n spreuk voor op een tegeltje op een projectleiders toilet…